Bankalar İçin Mevzuat Takibi: BDDK, TCMB, MASAK ve SPK Düzenlemelerini Kaçırmamak

Bir bankanın uyum ekibi için mevzuat takibi, tek bir düzenleyiciyi izlemek değildir. BDDK'nın yanında TCMB, MASAK, SPK, KVKK, TMSF, GİB ve Ticaret Bakanlığı gibi pek çok kurumun düzenlemeleri bankayı doğrudan bağlar ve bu kurumların her biri farklı yerde, farklı biçimde, farklı sıklıkla yayın yapar. Bu yazıda bankalar için mevzuat takibinde hangi kurumların neyi yayımladığını, en sık kaçırılan metin türlerini ve kaçırmamak için kurulması gereken düzeni anlatıyoruz.

Bankaları Bağlayan Başlıca Düzenleyiciler

BDDK

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu çerçevesinde bankaların temel düzenleyicisidir. Yönetmelik ve tebliğlerin yanında genelgeler, kurul kararları ve görüşe açılan düzenleme taslakları yayımlar. Yönetmeliklerin önemli bir kısmı Resmî Gazete'de yer alırken genelgeler, kurul kararları ve taslaklar çoğunlukla yalnızca BDDK'nın kendi sitesinde yayımlanır. BDDK gün içinde yayın yaptığı için takip sıklığı günde bir kontrolle sınırlı kalmamalıdır.

TCMB

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası; zorunlu karşılıklar, makroihtiyati tedbirler, kredi ve mevduat uygulamaları, ödeme sistemleri gibi alanlarda bankaları doğrudan etkileyen talimat, genelge ve yönetmelikler yayımlar. Bu düzenlemeler sıklıkla kısa sürede yürürlüğe girer ve operasyonel hazırlık gerektirir.

MASAK

Mali Suçları Araştırma Kurulu, 5549 sayılı Kanun kapsamında suç gelirlerinin aklanmasının ve terörün finansmanının önlenmesine ilişkin yükümlülükleri düzenler. Bankalar bu mevzuatta yükümlüdür; uyum programı kurmak ve uyum görevlisi atamakla sorumludur. MASAK'ın genel tebliğleri, rehberleri ve duyuruları müşteri tanıma ve şüpheli işlem bildirimi süreçlerini doğrudan etkiler.

SPK

Sermaye piyasası faaliyetinde bulunan, borçlanma aracı ihraç eden ya da halka açık bankalar için Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri de takip kapsamındadır. SPK'nın haftalık bültenlerindeki ilke kararları ve duyurular, tebliğler kadar önemlidir.

Diğer kurumlar

• KVKK: Kişisel verilerin işlenmesine ilişkin kurul kararları ve rehberler.
• TMSF: Mevduat sigortasına ilişkin düzenlemeler.
• GİB ve Hazine ve Maliye Bakanlığı: Vergi uygulamaları, sirküler ve özelgeler.
• Ticaret Bakanlığı: Tüketicinin korunmasına ilişkin düzenlemeler.
• KGK: Finansal raporlama ve bağımsız denetim standartları.
• Rekabet Kurumu ve BTK gibi kurumların sektörü ilgilendiren kararları.

Bankalarda En Sık Kaçırılan Metin Türleri

1. Genelgeler ve kurul kararları: Resmî Gazete'de yayımlanmadıkları için yalnızca Resmî Gazete'yi izleyen ekiplerin görüş alanı dışında kalır.
2. Düzenleme taslakları: Görüşe açılan taslaklar, yürürlüğe girmeden önce hazırlık ve görüş bildirme imkânı sunar; çoğu zaman gözden kaçar.
3. Değişiklik düzenlemeleri: "…Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" başlıklı kısa metinler, asıl yönetmelikteki tek bir maddeyi değiştirerek önemli bir yükümlülük doğurabilir.
4. Sessiz güncellemeler: Bir kurumun sitesindeki belgenin, yeni bir duyuru olmadan güncellenmesi.
5. Dolaylı etkiler: Bankayı adıyla anmayan, ancak "finansal kuruluşlar" ya da "yükümlüler" gibi genel ifadelerle kapsayan düzenlemeler.

Bankalar İçin Mevzuat Takip Düzeni

• Kaynak listesi: Resmî Gazete, mevzuat.gov.tr ve yukarıdaki her kurumun mevzuat, duyuru ve taslak sayfaları için tek bir envanter.
• Sıklık: Resmî Gazete için günlük; BDDK ve TCMB için gün içinde birden çok kontrol.
• Eşleştirme: Bankacılık, katılım bankacılığı, kalkınma ve yatırım bankacılığı ya da dijital bankacılık gibi lisans türüne göre süzme.
• Yükümlülük düzeyinde değerlendirme: Her ilgili düzenlemenin yükümlülüklere ayrılması ve her birinin bir birime atanması.
• Kanıt ve onay: Uygulamanın kanıtıyla kapatılması ve uyum biriminin onayı.
• İç sistemlerle bağlantı: Mevzuata uyumun kontrolü, BDDK'nın bankaların iç sistemlerine ilişkin yönetmeliği kapsamında iç kontrol faaliyetlerinin bir parçasıdır; takip sürecinin çıktıları iç kontrol ve iç denetimle paylaşılmalıdır.

Sürecin genel adımlarını Mevzuat Takibi Nedir? yazımızda, iş akışı ve kanıt tarafını Uyum Yönetimi Otomasyonu yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Regvion Bankalar İçin Ne Yapar?

• BDDK ve TCMB yayınlarını 10 dakikada bir, Resmî Gazete'yi, mevzuat.gov.tr'yi ve 20'den fazla kurumu sürekli tarar.
• Her düzenlemeyi yapay zekâ ile analiz ederek yükümlülükleri, son tarihleri, yaptırımları ve etkilediği kurum türlerini çıkarır; banka, katılım bankası, kalkınma ve yatırım bankası ile dijital banka ayrımını gözetir.
• Kurum profilinize uyan her yükümlülük için uyum görevlisinin incelemesine düşen bir vaka açar ve departman önerir.
• Yayımlandıktan sonra değişen metinleri yakalar ve neyin değiştiğini gösterir.
• Her sabah, kurumunuzu ilgilendiren yeni ve güncellenen düzenlemeleri tek bir bültende toplar.

Sık Sorulan Sorular

BDDK düzenlemeleri nerede yayımlanır?

Yönetmeliklerin önemli bir kısmı Resmî Gazete'de yayımlanır. Genelgeler, kurul kararları, duyurular ve görüşe açılan taslaklar ise BDDK'nın internet sitesinde yer alır. İkisinin birlikte izlenmesi gerekir.

Ödeme ve elektronik para kuruluşları BDDK'ya mı bağlı?

Hayır. 2020'den bu yana ödeme ve elektronik para kuruluşlarının düzenleyicisi ve denetleyicisi TCMB'dir. Bu kuruluşlar için hazırladığımız uyum kontrol listesine göz atabilirsiniz.

Bir bankada mevzuat takibinden kim sorumludur?

Genellikle uyum birimi süreci yönetir; uygulama sorumluluğu ise ilgili iş birimlerindedir. MASAK mevzuatı kapsamındaki yükümlülükler için ayrıca yasal uyum görevlisi atanır. Ayrıntılar için Uyum Görevlisi Nedir, Ne Yapar? yazımıza bakabilirsiniz.

Bankanızın mevzuat takibini otomatikleştirmek için demo talep edin.