Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları İçin Mevzuat Uyum Kontrol Listesi

Ödeme ve elektronik para kuruluşları, Türkiye'de en hızlı büyüyen ve en sık düzenlenen finans alanlarından birinde faaliyet gösterir. Bu kuruluşlar 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun'a tabidir ve 2020'den bu yana düzenleyicileri ve denetleyicileri Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'dır (TCMB). Bu yazıda ödeme ve elektronik para kuruluşları için bir uyum kontrol listesi ve bu alandaki mevzuat değişikliklerini kaçırmamak için izlenmesi gereken kaynakları paylaşıyoruz.

Hangi Düzenleyiciler ve Kaynaklar İzlenmeli?

• TCMB: Ödeme hizmetleri ve elektronik para ihracına ilişkin yönetmelik, bilgi sistemleri ve veri paylaşım servislerine ilişkin tebliğler, talimatlar ve duyurular.
• MASAK: Ödeme ve elektronik para kuruluşları, suç gelirlerinin aklanmasının ve terörün finansmanının önlenmesi mevzuatında yükümlüdür; genel tebliğler, rehberler ve duyurular doğrudan bağlayıcıdır.
• KVKK: Ödeme verilerinin büyük bölümü kişisel veridir; Kişisel Verileri Koruma Kurulu kararları ve rehberleri izlenmelidir.
• Ticaret Bakanlığı: Tüketicinin korunmasına ilişkin düzenlemeler.
• Sektör birliği: Türkiye Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları Birliği'nin (TÖDEB) duyuruları ve düzenlemeleri.
• Resmî Gazete ve mevzuat.gov.tr: Kanun, yönetmelik ve tebliğ değişiklikleri ile bunların güncel metinleri.

Uyum Kontrol Listesi

1. Lisans ve faaliyet kapsamı

• Sunulan her ödeme hizmetinin faaliyet izni kapsamında olduğu doğrulandı mı?
• Yeni bir ürün ya da hizmet türü eklenmeden önce izin gereklilikleri değerlendiriliyor mu?

2. Sermaye, özkaynak ve fonların korunması

• Asgari sermaye ve özkaynak yükümlülükleri düzenli olarak izleniyor mu?
• Kullanıcılardan alınan fonların korunmasına ilişkin yükümlülükler uygulanıyor ve belgeleniyor mu?

3. Kurumsal yönetim ve iç sistemler

• İç kontrol, risk yönetimi ve iç denetim görevleri tanımlı ve bağımsız mı?
• Yönetim kurulu düzenli olarak uyum raporu alıyor mu?

4. Bilgi sistemleri ve güvenlik

• TCMB'nin bilgi sistemlerine ilişkin düzenlemesindeki yönetişim, güvenlik ve iş sürekliliği gereklilikleri karşılanıyor mu?
• Bilgi sistemlerinin konumuna ilişkin (yurt içinde bulundurma) şartlar ve dış hizmet alımı kuralları değerlendirildi mi?
• Kimlik doğrulama, olay yönetimi ve bildirim süreçleri tanımlı mı?

5. Müşteri tanıma ve suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi

• Uyum programı oluşturuldu ve uyum görevlisi atandı mı?
• Müşteri tanıma, risk bazlı yaklaşım, işlem izleme ve şüpheli işlem bildirimi süreçleri MASAK düzenlemeleriyle uyumlu mu?
• Çalışan eğitimleri planlanıyor ve kayıt altına alınıyor mu?

6. Kullanıcı ilişkileri ve tüketicinin korunması

• Çerçeve sözleşmeler ve ön bilgilendirme metinleri güncel mevzuata uygun mu?
• Ücret ve masraflar şeffaf biçimde bildiriliyor mu?
• Şikâyetler kayıt altına alınıyor ve öngörülen sürelerde yanıtlanıyor mu?

7. Kişisel verilerin korunması

• Veri envanteri, aydınlatma metinleri ve saklama-imha politikası güncel mi?
• Yurt dışına veri aktarımı yapılıyorsa güncel KVKK kurallarına göre değerlendirildi mi?

8. Raporlama

• TCMB'ye yapılması gereken dönemsel raporlamalar takvime bağlandı ve sorumluları atandı mı?
• Raporlama yükümlülüklerindeki değişiklikler izleniyor mu?

9. Mevzuat değişikliklerinin takibi

• TCMB, MASAK, KVKK ve TÖDEB yayınları düzenli izleniyor mu?
• Her değişiklik için etki analizi yapılıp sorumlu birime atanıyor mu?
• Uygulama kanıtla kapatılıp uyum birimince onaylanıyor mu?

Bu listenin her maddesi, mevzuattaki bir değişiklikle bir gece içinde güncelliğini yitirebilir. Kontrol listesini canlı tutmanın yolu, yükümlülükleri bir yükümlülük envanterinde izlemek ve değişiklikleri sistemli biçimde yönetmektir.

Regvion Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları İçin Ne Yapar?

• TCMB yayınlarını 10 dakikada bir, Resmî Gazete'yi, mevzuat.gov.tr'yi ve MASAK, KVKK dahil 20'den fazla kurumu sürekli tarar.
• Yapay zekâ, her düzenlemenin ödeme kuruluşlarını ve elektronik para kuruluşlarını ilgilendirip ilgilendirmediğini ayrı ayrı etiketler.
• Kurumunuzu ilgilendiren her yükümlülük için uyum görevlisinin incelemesine düşen bir vaka açar; atama, son tarih hatırlatması ve kanıtla kapanış tek akışta yürür.
• Her sabah yeni ve güncellenen düzenlemeleri tek bir bültende toplar.

Sık Sorulan Sorular

Ödeme ve elektronik para kuruluşlarını kim denetler?

2020'den bu yana düzenleme ve denetim yetkisi TCMB'dedir. Daha önce bu yetki BDDK'daydı.

Ödeme kuruluşları MASAK mevzuatına tabi mi?

Evet. Ödeme ve elektronik para kuruluşları MASAK mevzuatında yükümlüdür; uyum programı oluşturmak ve uyum görevlisi atamakla sorumludur. Ayrıntılar için Uyum Görevlisi Nedir, Ne Yapar? yazımıza bakabilirsiniz.

Bu kontrol listesi ne sıklıkla gözden geçirilmeli?

Mevzuat değiştikçe ilgili maddeler hemen güncellenmeli; listenin tamamı ise en az yılda bir kez ve her yeni ürün öncesinde gözden geçirilmelidir.

Ödeme ve elektronik para mevzuatını kaçırmadan takip etmek için demo talep edin.