İçeriğe Geç

Yaptırım taraması (sanction screening): MASAK, BM ve OFAC listelerinde müşteri ve karşı taraf taraması

Yaptırım taraması (sanction screening), müşterilerinizi ve karşı taraflarınızı ulusal ve uluslararası yaptırım listelerinde kontrol ederek listede yer alan kişi ve kuruluşları tespit etmeye yarayan uyum kontrolüdür. Regvion Yaptırım Tarama, bu kontrolü MASAK, BM, OFAC ve diğer listelerde yapar; olası eşleşmeler gerekçesiyle gösterilir, bir isabetin yanlış pozitif olarak kapatılması ikinci bir onay ister ve kararlar kayıt altında tutulur.

Regvion, Türkiye'de faaliyet gösteren finans kuruluşları ve şirketler için yapay zekâ destekli regülasyon takip ve uyum platformudur. Yaptırım Tarama talep üzerine, kurumunuz için etkinleştirilir.

Kimler için?

Yaptırım Tarama, müşterilerini ve karşı taraflarını yaptırım listelerinde kontrol etmesi gereken kurumlar için tasarlandı:

  • Bankalar ve katılım bankaları: müşteri kabulünde, ödemelerde ve dış ticaret işlemlerinde karşı taraf kontrolü.
  • Ödeme ve elektronik para kuruluşları: müşteri, üye işyeri ve alıcı kontrolü.
  • Sigorta, aracı kurum, faktoring, finansal kiralama ve finansman şirketleri: müşteri ve karşı taraf taraması.
  • Uluslararası iş yapan şirketler: tedarikçi, distribütör ve iş ortağı kontrolü.

Türkiye'de yaptırım taraması neden gerekli?

Türkiye'de malvarlığının dondurulmasına ilişkin kararlar 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun ve 7262 sayılı Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanun kapsamında alınır; Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları ve ulusal dondurma kararları bu çerçevede uygulanır. 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ise bankacılık ve diğer finansal hizmetler alanında faaliyet gösterenleri yükümlü sayar.

Uluslararası listeler de pratikte önem taşır. Yurt dışıyla çalışan kurumlar, muhabir bankalar ve iş ortakları ile uyumlu kalmak için OFAC ve Birleşik Krallık listelerini de taramaya dahil eder. Türk hukukunda hangi listelerin bağlayıcı olduğunu 6415 ve 7262 sayılı kanunlar belirler; bunların dışındaki listelerin taramaya eklenip eklenmeyeceği ise kurumun kendi risk değerlendirmesine göre belirlenir. Ayrıntılı bir anlatım için yaptırım taraması nedir ve MASAK dondurma listeleri yazılarımıza bakabilirsiniz.

Hangi listelerde tarama yapılır?

  • Türkiye'de bağlayıcı listeler: BM Güvenlik Konseyi konsolide listesi; MASAK'ın 6415 ve 7262 sayılı kanunlar kapsamındaki dondurma listeleri; Resmî Gazete'de yayımlanan dondurma kararları.
  • Uluslararası listeler: OFAC listeleri ve Birleşik Krallık yaptırım listesi.
  • Ek listeler: İsviçre (SECO) ve Kanada yaptırım listeleri, ABD Consolidated Screening List.
  • Sektörel kısıtlamalar: SPK'nın işlem yasakları.

Listelerdeki değişiklikler gerçek zamana yakın biçimde taramaya yansır. Hangi listenin ne zaman güncellendiğini portalda görürsünüz. Bir liste güncel değilse ya da doğrulanamıyorsa tarama "eşleşme yok" demez; durum açıkça belirtilir.

Listeler neden sürekli izlenmeli?

Yaptırım listeleri sabit değildir. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi listelerine yeni kişi ve kuruluşlar eklenir, Resmî Gazete'de yeni dondurma kararları ve kaldırma kararları yayımlanır, uluslararası listeler de kendi takvimleriyle güncellenir. Müşteri kabulünde hiçbir listede çıkmayan bir kişi aylar sonra listeye girebilir; listeden çıkarılan bir kişi için de verilen kararların gözden geçirilmesi gerekebilir. Bu yüzden tarama, ilişkinin başında bir kez yapılıp bırakılan bir kontrol değil, ilişki boyunca süren bir izlemedir. Yaptırım Tarama'daki izleme listesi ve toplu tarama bu sürekli izleme için kullanılır.

Eşleşmeler nasıl gösterilir?

  • Kişi ya da kuruluşu adıyla ararsınız; elinizdeki kimlik numarası, doğum tarihi ve uyruk gibi bilgileri de ekleyebilirsiniz.
  • Her olası eşleşme, neden eşleştiğini açıklayan gerekçesiyle gösterilir.
  • Kararı her zaman uyum ekibiniz verir.

Yanlış pozitifler nasıl yönetilir?

Yaptırım taramasında en çok zaman alan iş, gerçek eşleşmeyi benzer isimlerden ayırmaktır. Yaptırım Tarama bu işi şöyle kolaylaştırır:

  • Ek bilgi: kimlik numarası, doğum tarihi ve uyruk gibi bilgileri de ekleyebilirsiniz; olası eşleşmeyi bu bilgilerle değerlendirirsiniz.
  • Gerekçe: her olası eşleşmenin neden eşleştiği yazılı olduğu için uyum görevlisi kararını gerekçeye bakarak verir.
  • İkinci onay: bir isabeti yanlış pozitif olarak kapatmak için, öneren kişiden farklı ikinci bir uyum görevlisinin onayı gerekir.
  • Kayıt: verilen her karar, kimin ne zaman ne yaptığıyla birlikte saklanır.

Genel uygulama için yaptırım taramasında yanlış pozitif yönetimi yazımıza bakabilirsiniz.

Kararlar nasıl verilir ve saklanır?

  • İkinci onay: bir isabeti yanlış pozitif olarak kapatmak için ikinci bir uyum görevlisinin onayı gerekir.
  • Müşteriye sezdirmeme: sorguyu yapan şube ya da operasyon kullanıcısı, uyum ekibinin bir isabet üzerindeki çalışmasını ve kararlarını görmez.
  • Kayıt: taramalar ve kararlar kayıt altında tutulur, sonradan değiştirilemez ve mevzuatın öngördüğü süre boyunca saklanır.
  • Rapor: her taramayı, kullanılan listelerle birlikte rapor olarak alabilirsiniz.

Uyum sürecinde nerede kullanılır?

Yaptırım kontrolü tek seferlik bir iş değildir; müşteri ilişkisi boyunca birkaç noktada tekrarlanır. Uyum ekipleri Yaptırım Tarama'yı genellikle şu adımlarda kullanır:

  1. Müşteri kabulü: yeni bir müşteri, iş ilişkisi kurulmadan önce kimlik bilgileriyle birlikte taranır.
  2. İşlem öncesi kontrol: bir ödemenin, transferin ya da dış ticaret işleminin karşı tarafı, işlem yapılmadan önce taranır. Aynı kontrol API ile kendi sistemlerinizden de yapılabilir.
  3. Sürekli izleme: izleme listesine alınan müşteriler, listeler değiştiğinde yeniden taranır.
  4. Dönemsel tarama: müşteri portföyünün tamamı toplu taramayla belirli aralıklarla yeniden kontrol edilir.
  5. Geriye dönük inceleme: bir kişinin geçmişteki bir tarihte listelerde olup olmadığı, o tarihteki işlemleri değerlendirmek için sorgulanır.
  6. Denetim: hangi taramanın ne zaman, hangi listelerle ve kim tarafından yapıldığı rapor olarak gösterilir.

Her adımda karar uyum ekibinizindir. Yaptırım Tarama, kararın dayanağı olan bilgiyi, gerekçeyi ve kaydı tek yerde toplar.

Başka neler yapılabilir?

  • Toplu tarama: müşteri listenizi dosya olarak yükleyip topluca tarayabilirsiniz.
  • İzleme listesi: izlemeye aldığınız kişi ve kuruluşlar, listeler değiştiğinde yeniden taranır.
  • Geçmiş tarihli tarama: bir kişinin geçmişteki bir günde listelerde olup olmadığını sorgulayabilirsiniz.
  • API ile tarama: taramayı kendi sistemlerinizden de yapabilirsiniz. Genel bilgi regülasyon verisi API'si sayfasında.
  • Yasa dışı bahis IBAN taraması: aynı portalda, hesap bilgisini yasa dışı bahis tahsilatında kullanıldığı tespit edilen hesapların listesinde de kontrol edebilirsiniz. Ayrıntılar yasa dışı bahis IBAN taraması sayfasında.

Sık sorulan sorular

Yaptırım taraması ile sanction screening aynı şey mi?

Evet. Sanction screening, yaptırım taramasının İngilizce karşılığıdır: kişi ve kuruluşların yaptırım listelerinde kontrol edilmesi. Regvion Yaptırım Tarama, Türkiye'de bağlayıcı listeleri ve uluslararası listeleri birlikte tarar.

Hangi bilgilerle arama yapabilirim?

Kişi ya da kuruluşu adıyla ararsınız. Elinizde varsa kimlik numarası, doğum tarihi ve uyruk gibi bilgileri de eklemeniz, olası eşleşmeleri değerlendirmeyi kolaylaştırır. Her olası eşleşme, neden eşleştiğini açıklayan gerekçesiyle gelir.

Kurulumlu portalda da yaptırım taraması yapılabilir mi?

Evet. Kurulumlu portalda tarama kurumunuzun kendi altyapısında yapılır; aradığınız kişi bilgileri kurumunuzun dışına çıkmaz.

Müşteri listemizi listeler değiştikçe yeniden taramak zorunda mıyız?

İzleme listesine aldığınız kişi ve kuruluşlar, listeler değiştiğinde yeniden taranır. Toplu taramayla müşteri listenizin tamamını da istediğiniz zaman yeniden tarayabilirsiniz.

Tarama kayıtları denetimde gösterilebilir mi?

Evet. Her tarama ve karar, kimin ne zaman ne yaptığıyla birlikte saklanır; taramaları rapor olarak alabilirsiniz. Genel güvenlik önlemleri için güvenlik ve KVKK sayfasına bakın.

Yaptırım Tarama nasıl etkinleştirilir?

Talep üzerine, kurumunuz için etkinleştirilir. [email protected] adresine yazabilirsiniz.

Yaptırım taramasını kendi örnek kayıtlarınızla görmek için demo talep edin.